Ses Teli Felci Nedir? Belirtileri ve Ses Terapisi

Ses teli felci (vokal fold paralizisi), ses tellerinden birinin veya her ikisinin hareketini sağlayan sinirlerin etkilenmesi sonucunda ses telinin hareketinin azalması ya da tamamen kaybolması durumudur. Ses kalitesinin yanı sıra nefes alma ve bazı durumlarda yutma fonksiyonlarını da etkileyebilir.

Ses Teli Felci Neden Olur?

Ses tellerinin hareketinden sorumlu sinirler, beyinden başlayarak boyun ve göğüs bölgesinden geçen uzun bir yol izler. Bu nedenle bu sinirlerin herhangi bir noktada etkilenmesi ses teli hareketlerinde probleme yol açabilir.

Ses teli felci; tiroid ve boyun cerrahileri, göğüs bölgesine yönelik ameliyatlar, bazı viral enfeksiyonlar, travmalar veya nörolojik hastalıklar sonrasında ortaya çıkabilir. Bazı kişilerde ise yapılan incelemelere rağmen kesin neden belirlenemeyebilir.

Ses Teli Felcinde Ses Nasıl Etkilenir?

Ses teli felcinin belirtileri, tek veya çift taraflı olmasına ve ses tellerinin hangi pozisyonda kaldığına göre değişiklik gösterebilir.

Tek taraflı ses teli felcinde, etkilenen ses teli orta hatta yeterince yaklaşamadığında konuşma sırasında ses telleri arasında açıklık kalabilir. Bu durum ses üretimi sırasında hava kaçağının artmasına neden olabilir. Buna bağlı olarak;

Nefesli, güçsüz veya kısık ses
Ses şiddetinde azalma
Konuşurken çabuk yorulma
Uzun cümleleri tamamlamakta zorlanma ve sık nefes alma ihtiyacı
Konuşurken normalden daha fazla efor harcama

gibi belirtiler görülebilir.

Çift taraflı ses teli felcinde ise belirtiler, her iki ses telinin hangi pozisyonda kaldığına bağlı olarak farklılaşır. Ses tellerinin orta hatta yakın kaldığı durumlarda ses görece korunabilirken hava yolu daralabileceği için nefes alma güçlüğü ve solunum sırasında ses (stridor) ön plana çıkabilir. Ses tellerinin daha açık pozisyonda kaldığı durumlarda ise ses daha nefesli ve güçsüz olabilir; hava yolunun korunması da etkilenebilir.

Ses teli felcine bazı kişilerde yutma sırasında öksürme, özellikle su gibi ince sıvılarda boğaza kaçma hissi de eşlik edebilir. Bunun nedeni ses tellerinin yalnızca ses üretiminde değil, yutma sırasında hava yolunun korunmasında da önemli bir role sahip olmasıdır.

Bu nedenle ses teli felcinde belirtiler yalnızca ses kalitesi üzerinden değerlendirilmemeli; ses, solunum ve gerektiğinde yutma fonksiyonları birlikte ele alınmalıdır.

Ses Teli Felci Nasıl Değerlendirilir?

Ses teli felcinden şüphelenildiğinde öncelikle Kulak Burun Boğaz hekimi tarafından ses tellerinin görüntülenmesi gerekir. Ses tellerinin hareketi, kapanma şekli ve ses üretimi sırasındaki davranışı değerlendirilir.

Ses terapisi planlanırken ise sesin yalnızca nasıl duyulduğuna değil; kişinin ses üretim biçimine, solunum-ses koordinasyonuna, ses şiddetine, fonasyon süresine ve ses kullanırken gösterdiği efora da bakılır.

Ses Teli Felcinde Ses Terapisi

Ses terapisi, özellikle tek taraflı ses teli felcinde tedavi sürecinin önemli bileşenlerinden biri olabilir.

Terapinin temel amacı yalnızca sesi “daha yüksek” çıkarmak değildir. Kişinin mevcut ses teli hareketliliğini ve kapanma kapasitesini mümkün olduğunca verimli kullanması, gereksiz kas gerginliğinin azaltılması ve daha ekonomik bir ses üretiminin geliştirilmesi hedeflenir.

Kişinin ihtiyacına göre terapi sürecinde;

solunum ve ses koordinasyonu, rezonans çalışmaları, ses tellerinin daha verimli kapanmasını destekleyen egzersizler, ses şiddeti ve dayanıklılığını geliştirmeye yönelik çalışmalar kullanılabilir.

Her ses teli felci aynı olmadığı için uygulanacak egzersizler de kişiye özel belirlenmelidir. Ses telinin pozisyonu, hareket düzeyi, karşı ses telinin davranışı, kişinin ses ihtiyacı ve eşlik eden belirtiler terapi planını değiştirebilir.

Ses Terapisi Her Ses Teli Felcinde Yeterli midir?

Her zaman değil. Ses teli felcinin özelliklerine göre yalnızca takip ve ses terapisi yeterli olabileceği gibi bazı kişilerde enjeksiyon laringoplasti, medializasyon gibi cerrahi veya girişimsel yöntemler de gündeme gelebilir.

Bu nedenle en uygun yaklaşımın belirlenmesinde KBB hekimi ve dil ve konuşma terapistinin birlikte değerlendirmesi önemlidir. Girişimsel bir işlem uygulanması durumunda da ses terapisi, kişinin yeni ses üretim biçimine uyum sağlamasına ve sesi daha verimli kullanmasına yardımcı olmak amacıyla sürece dahil edilebilir.

Kısaca

Ses teli felci, yalnızca “ses kısıklığı” olarak değerlendirilmemelidir. Sesin gücü, dayanıklılığı, nefes kullanımı ve bazı durumlarda yutma fonksiyonu da etkilenebilir. Doğru değerlendirme sonrasında kişiye uygun şekilde planlanan ses terapisi, daha verimli ve daha az eforlu bir ses kullanımının geliştirilmesine yardımcı olabilir.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi değerlendirme yerine geçmez.